In Noorwegen zijn maar weinig maaltijden zo belangrijk als de kerstmaaltijd. Elke Noor wil het liefst op kerstavond datgene eten wat hij/zij van kinds af aan gewend is. Als familieleden van verschillende delen van het land op die avond bij elkaar komen of wanneer moeder uit Vestlandet komt en vader uit Østlandet, moeten er bijzondere oplossingen komen. Bij ons werd het ene jaar pinnekjøtt en het andere jaar ribbe geserveerd op kerstavond, soms ook ribbe op kerstavond en pinnekjøtt op een van de kerstdagen.
Voor mensen aan de zuidkust is een kerst zonder verse kabeljauw, liefst gevangen op dezelfde dag als waarop hij gegeten wordt, geen echte kerst. Vis wordt ook vaak geserveerd als een welkome afwisseling van alle vleesgerechten tijdens de kerstviering en dan zijn kabeljauw of heilbot favoriet.
Verse kabeljauw behoeft geen bijzondere bereiding; de vis moet trekken in goed gezouten water en dan dampend warm geserveerd worden met peterseliesaus of Sandefjordsmør. Hierbij een lekkere aardappel en in mooie partjes gesneden en gekookte wortelen.
Dit recept is voor 6 personen:

12 moten kabeljauw van ca. 2 cm dikte
3 el zout per liter water

Maak de vis goed schoon. Verwijder bloed en het donkere buikvlies. Laat de moten minstens een uur in stromend koud water liggen vóór het koken.
Doe flink wat water in een pan en 3 el zout per liter water. Breng aan de kook. Doe er net zo veel moten in als je nodig hebt. Breng aan de kook, temper de warmtebron en laat de vis 6-7 minuten trekken totdat die precies gaar is.

Serveer op warme borden samen met gekookte aardappelen bestrooid met wat fijngeknipte peterselie en gekookte wortelen. Versier met een paar halve plakjes citroen.

Geef hierbij een peterseliesaus of Sandefjordsmør:
Voor de peterseliesaus:
150 gr gezouten boter
3 el fijngehakte peterselie

Smelt de boter langzaam op een laag vuur; de boter mag niet koken want dan verdwijnt de goede botersmaak. Roer de peterselie erdoor vlak voor het serveren.

Voor de Sandefjordsmør:
2 dl slagroom
150 gr ongezouten boter
zout / witte peper
citroensap
fijngehakte platte peterselie

Kook de room in tot de helft. Snij de boter in dobbelstenen en klop deze één voor één bij de room. De saus mag ondertussen niet koken want dan gaat de saus schiften en wordt ze dun. Breng op smaak met zout, peper en citroensap en roer de peterselie er vlak voor het serveren door.

De naam Sandfjordsmør is te danken aan Otto Fredrik Borchgrevink, die directeur was van het Park Hotel in Sandefjord. In zijn jonge dagen had hij gestudeerd in Frankrijk, waar hij natuurlijk beurre blanc had gegeten. In deze klassieke Franse saus zitten behalve de genoemde ingrediënten ook nog sjalotjes en witte wijn. De hoteldirecteur liet deze twee achterwege en de Sandefjordsmør was geboren. Traditiegetrouw staat deze saus op 17 mei op het menu, maar met Kerstmis misstaat ze ook niet.

SdV